Ein gwerthoedd

Ffuglen drosedd: y genre sy’n gwerthu gorau ym Mhrydain gydag awduron fel Ann Cleeves (Vera, Shetland) a Matthew Hall (Un Bore Mercher) yn ymddangos ar restrau’r llyfrau sy’n gwerthu gorau yn ogystal ag ar sgrin y teledu. Sgil-effaith y poblogrwydd enfawr hwn yw’r gwyliau ffuglen drosedd sydd â’r amcan o ddod ag awduron a darllenwyr ynghyd.

Mae dramâu trosedd a leolir yng Nghymru (Y Gwyll/Hinterland, Un Bore Mercher/Keeping Faith, Craith/Hidden) wedi’u gwerthu mewn nifer o wledydd, ac maent wedi paratoi’r ffordd am ddealltwriaeth a gwerthfawrogiad newydd o Gymru heddiw, nid dim ond fel cyrchfan gwyliau hardd, ond fel diwylliant unigryw o fewn Prydain gyda phoblogaeth sy’n syfrdanol o amrywiol ac sy’n edrych yn fwyfwy y tu hwnt i’w cynefin.

Hyd yma, nid yw ffuglen drosedd a leolir yng Nghymru mor adnabyddus – er bod ansawdd cynnyrch awduron o Gymru’r un mor uchel â rhai yng ngweddill Prydain. Mae Cymru hefyd yn gartref i awduron arobryn a phoblogaidd iawn (Claire Macintosh, Belinda Bauer ac Amy Lloyd, i enwi ond tair). Dyma’r rheswm dros dri awdur ffuglen drosedd Cymru – Alis Hawkins, Matt Johnson (y ddau sydd wedi bod ar restr fer gwobrua’r Daggers gan y Crime Writers’ Association) a Rosie Claverton – sefydlu Crime Cymru <https://crime.cymru/>, cydweithfa awduron Cymru, yn 2017 gyda thri phrif amcan:

  • Cefnogi awduron trosedd sydd â pherthynas go-iawn a phresennol â Chymru
  • Helpu meithrin awduron talentog newydd o Gymru
  • Hyrwyddo Cymru a’i diwylliant, gyda’r pwyslais ar lyfrau trosedd, yn fyd-eang.

Yn ystod y tair blynedd gyntaf o’i fodolaeth, wnaeth y grŵp ganolbwyntio ar y cyntaf o’r amcanion hynny. Ond yn 2020 penderfynodd yr aelodau fynd yn groes i ddigalondid y cyfnod a bodloni’r ail a thrydydd amcanion trwy sefydlu cystadleuaeth nofel gyntaf a gŵyl ffuglen drosedd ryngwladol a fydd yn ymgartrefu yn Aberystwyth.

Mae Cymru wedi bod yn ysu am ŵyl sy’n dathlu ysgrifennu trosedd. Ar hyn o bryd mae deuddeg gŵyl ffuglen drosedd y flwyddyn yn Lloegr, pump yn Yr Alban ac un yng Ngogledd Iwerddon. Bydd Gŵyl CRIME CYMRU Festival y gyntaf o’i bath yng Nghymru ac mae Crime Cymru yn bwriadu sicrhau iddi fod yn un o’r goreuon ym Mhrydain.

Oherwydd yr argyfwng Covid bydd yr ŵyl gyntaf yn digwydd yn Aberystwyth yng ngwanwyn 2022 (29 Ebrill – 2 Mai). Yn y cyfamser, yn 2021, byddwn yn cynnal gŵyl ddigidol am ddim – Virtual CRIME CYMRU Digidol – (26 Ebrill – 2 Mai). Bydd yr ŵyl ar-lein hon:

  • Yn cyflwyno Crime Cymru i ddarllenwyr, a Gŵyl CRIME CYMRU Festival i’r DU a thu hwnt.
  • Yn arddangos rhychwant ysgrifennu trosedd gwych sydd gennym yng Nghymru, ochr yn ochr â gwerthwyr gorau a sêr y genre.
  • Yn arddangos Aberystwyth fel lleoliad, ac adeiladu cyffro o gwmpas yr ŵyl gorfforol a ddaw’r flwyddyn nesaf.

Yn dilyn Gŵyl CRIME CYMRU Festival gyntaf yn 2022, byddwn yn cadw at batrwm bob yn dwy flynedd. Mewn blynyddoedd eilrif byddwn yn cynnal gŵyl ‘go-iawn’ yn Aberystwyth gyda mynediad trwy docyn, ac mewn blynyddoedd odrif bydd yna ŵyl ar-lein am ddim. Felly gobeithiwn estyn cyrraedd Gŵyl CRIME CYMRU Festival a chyflwyno cynulleidfa ryngwladol i Gymru, ein hawduron a’r ŵyl.

Ond nid ydym am i Ŵyl CRIME CYMRU Festival  fod yn ŵyl ffuglen drosedd gyffredin. Hoffwn iddi fod yn unigryw. Hoffwn iddi fod yn amlwg o wahanol. Hoffwn iddi drosglwyddo naws Cymru’n ddigamsyniol. Ac yn fwy na dim, hoffwn iddi fod yn ddeniadol i awduron i’r un graddau â’r cyhoedd sy’n darllen a gwylio ein gwaith. Mae ein nod yn syml – hoffwn i bobl feddwl ‘Dim ond yn Aberystwyth oedd hynny’n bosibl – roedd mor gofiadwy ac mor wahanol’.

 

Ein gweledigaeth yw:

  1. Sefydlu gŵyl lenyddol ryngwladol o safon fyd-eang i Gymru, i ddigwydd bob yn ail flwyddyn yn Aberystwyth, lle:
  • caiff ffuglen drosedd a drama drosedd o Gymru eu dathlu ochr yn ochr â llyfrau a chyfresi teledu o fannau eraill o’r DU a gweddill y byd. (Bydd pob Gŵyl CRIME CYMRU Festival yn rhoi lle amlwg i awduron gwadd o wlad benodol, gan ddechrau gyda Gwlad yr Iâ);
  • bydd darllenwyr o Gymru yn cael y cyfle i gwrdd ag awduron blaenllaw yn y maes, sydd fel arfer dim ond i’w gweld mewn gwyliau mawr;
  • cyflwyno’n gwlad, ein diwylliant a’n hiaith i awduron nad ydyn nhw eto’n gyfarwydd â Chymru, trwy’r dewis anhygoel o ffuglen drosedd a dramâu teledu o Gymru y byddan nhw’n dod ar eu traws a thrwy dreulio amser yn ardal Aberystwyth cyn, yn ystod ac ar ôl yr ŵyl;
  • caiff Cymru ei gweld fel gwlad hyderus, meddwl-agored, amlddiwylliannol gyda diwylliant unigryw ei hun;
  • Bob yn ail flwyddyn, bydd Virtual CRIME CYMRU Digidol, fersiwn ar-lein yr ŵyl, yn ehangu diddordeb a chyfleoedd i gymryd rhan, yn ogystal â hybu’n cyrraedd rhyngwladol a chyflawni ein nod o fod yn gynhwysol (gweler ein gwerthoedd isod).

 

  1. Bod o fudd i Aberystwyth a’i ardal:
  • trwy ddod â miloedd o ymwelwyr i Aberystwyth yn ystod yr ŵyl (o gymharu, mae Bloody Scotland – gŵyl ffuglen drosedd flaenllaw’r Alban – yn dod a mwy na 10,000 mil o bobl i’w thref bob blwyddyn);
  • trwy ddewis materion a gwasanaethau cyn belled â phosibl o blith busnesau a chyflenwyr lleol;
  • trwy gynnig cyfle i bobl o bob oedran a demograffig i gymryd rhan ar bob lefel yn yr ŵyl, nid dim ond fel mynychwyr;
  • trwy roi cyhoeddusrwydd i Aberystwyth, arfordir Cymru a Chymru’n gyffredinol, nid dim ond fel lle gwyliau, ond fel canolbwynt diwylliant a busnes.

 

  1. Hybu tri amcan sylfaenol cydweithfa Crime Cymru.

Bydd popeth byddwn yn ei wneud wrth gynllunio a gweithredu Gŵyl CRIME CYMRU Festival ar sail pedwar gwerth sylfaenol:

  • Cynhwysiant
  • Cydweithio
  • Cynaliadwyedd
  • Dilysrwydd

 

Gwnaethon ni adlewyrchu ein gwerthoedd trwy ddewis Aberystwyth yn lleoliad. Mae ein dewis wedi cael ei ddathlu’n frwdfrydig gan gyngor y dref sy’n cynnig cefnogaeth trwy arian cychwyn.

Erbyn hyn rydym yn chwilio am gefnogaeth fwy wrth inni symud ymlaen gyda’n cynlluniau.